• info@thermida.com
  • Δευτέρα-Τρίτη-Τετάρτη-Παρασκευή:12.30 εως 20.30 |Πέμπτη:09.00 εως 17.00

Monthly Archives: Ιανουάριος 2022

Categories Κλινική Διατροφή

10 Οκτώβρη: Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο, είναι ευκαιρία να συγκεντρώσουμε κάποια στοιχεία που συνδέουν τη διατροφή που ακολουθούμε με τη ψυχική μας υγεία, ώστε να φροντίσουμε το «εγώ» μας μέσα από τα τρόφιμα που επιλέγουμε. Έχει αποδειχθεί, πως αν ακολουθούμε μια διατροφή που περιλαμβάνει καθημερινά φρέσκα φρούτα ή χυμούς φρούτων και λαχανικά, τα οποία προκαλούν κορεσμό θα είναι λιγότερο πιθανό να αισθανόμαστε δυσάρεστα συναισθήματα μέσα στην ημέρα και θα αποφύγουμε να καταναλώνουμε πιο ανθυγιεινά τρόφιμα (πατατάκια, σοκολάτα, έτοιμα φαγητά), τα οποία μας ανακουφίζουν πρόσκαιρα και μας οδηγούνσε πιο ασταθή διάθεση καθημερινά. Επομένως, εξασφαλίζοντας μια ισορροπημένη διατροφή, εξασφαλίζουμε και πιο ισορροπημένη διάθεση και ευεξία.

Συγκεκριμένα, από τη μία πλευρά, χρειάζεται να καταναλώνουμε λιγότερα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, τα οποία αρχικά μας προσφέρουν απότομη ή και υπερβολική ενέργεια που σύντομα φθίνει εξίσου απότομα, προκαλώντας μας αισθήματα κούρασης και ατονίας. Από την άλλη, τα δημητριακά, τα όσπρια, τα φρούτα και τα λαχανικά δεν προκαλούν τέτοιες απότομες μεταβολές στην ενέργεια και κατ’ επέκταση στη διάθεσή μας, λόγω των φυτικών ινών που περιέχουν. Επίσης, είναι πιο θρεπτικά, καθώς περιέχουν θειαμίνη (Β1), μια βιταμίνη που έχει συσχετιστεί με τον έλεγχο της διάθεσης, καθώς και φυλλικό οξύ και ψευδάργυρο, τα οποία έχουν συσχετιστεί με βελτίωση της διάθεσης.

Categories Κλινική Διατροφή

29 Σεπτεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Καρδιάς 2018

Φέτος για την Παγκόσμια Ημέρα της Καρδιάς, ας δώσουμε όλοι μια υπόσχεση. Μια υπόσχεση να τρώμε πιο υγιεινά, να είμαστε πιο δραστήριοι και να πούμε όχι στο κάπνισμα.

Γνωρίζοντας πως η καρδιαγγειακή νόσος κατέχει την πρώτη θέση σαν παράγοντας θνησιμότητας παγκοσμίως, τι μπορούμε να κάνουμε για να φροντίσουμε την καρδιά μας και την καρδιά των αγαπημένων μας προσώπων; Αρχικά, ας ξεκινήσουμε με τη διατήρηση του καθημερινού μας ενεργειακού ισοζυγίου μετριάζοντας τη μερίδα μας και στοχεύοντας σε τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας ή σε 75 λεπτά έντονης σωματικής δραστηριότητας, ακόμα και σε συνδυασμό, κάθε εβδομάδα. Στη διατροφή μας, ας προτιμήσουμε ποικιλία από λαχανικά και φρούτα χωρίς σάλτσες υψηλής θερμιδικής αξίας, πρόσθετο αλάτι και σάκχαρα. Μπορούμε να αντικαταστήσουμε τα τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας με φρούτα και λαχανικά. Τα ολικής άλεσης είναι προτιμότερα από τα σιτηρά και τα πουλερικά από το κρέας. Συνεπώς, θα  χρειαστεί να περιορίσουμε το κόκκινο κρέας και να επιλέξουμε πιο άλιπα τμήματα κρέατος. Συνάμα ας εντάξουμε το ψάρι δύο φορές την εβδομάδα, εστιάζοντας στα πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα (σολομό, πέστροφα, ρέγγα κ.α.) και ας αναζητήσουμε γαλακτοκομικά με χαμηλά λιπαρά. Τέλος, θα ωφελήσει η αποφυγή ποτών και τροφίμων με προστιθέμενα σάκχαρα και νάτριο, φροντίζοντας η κατανάλωση αλκοόλ να μην υπερβαίνει το ένα ποτό την ημέρα. Με αυτό τον τρόπο δεν θα αναβάλλουμε ταξίδι προς την υγεία!

 

Categories Κλινική Διατροφή

21 Σεπτεμβρίου: Παγκόσμια Ημέρα για το Alzheimer

Ο Σεπτέμβριος είναι ο μήνας της ενημέρωσης σχετικά με τη νόσο του Αλτσχάιμερ, όπου από το 2012 συνεχίζουν παγκοσμίως οι δράσεις και οι καμπάνιες ευαισθητοποίησης σχετικά με τη νόσο, μιας και 2 στους 3 ανθρώπους πιστεύουν ότι υπάρχει ελάχιστη ή καθόλου κατανόηση της άνοιας και η νόσος περιβάλλεται από στιγματισμό και παραπληροφόρηση. Η επιτυχημένη δράση χρειάζεται την υποστήριξη της διατροφής. Σαφώς, το πρόβλημα ξεκινά από το έντονο στρές και την επίδρασή του στην εγκεφαλική λειτουργία, όμως έχει βρεθεί ότι οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β συνδέονται με μείωση της ομοκυστεΐνης, η οποία σε υψηλά επίπεδα συνδέεται με μείωση της μνήμης. Ακόμα, η συχνή κατανάλωση ψαριών πλούσιων σε Ωμέγα-3 λιπαρά (σολομός, τόνος, ρέγκα, σκουμπρί κ.α.) οδηγεί σε μείωση του κινδύνου ανάπτυξης του Alzheimer κατά 60%. Ταυτόχρονα, έχει παρατηρηθεί ότι τα αντιοξειδωτικά όπως η βιταμίνη Α, η βήτα-καροτίνη, οι βιταμίνες C, Ε, D, το συνένζυμο Q10 και η μελατονίνη είναι χαμηλά σε όσους πάσχουν από Alzheimer. Επομένως, ενισχύοντας τη διατροφή μας και τρώγοντας φρέσκα φρούτα και λαχανικά (τουλαχ. έξι μερίδες/ημέρα), λιπαρά ψάρια και σπόρους, βότανα όπως το Ginkgo biloba έχουμε περισσότερες πιθανότητες για τη βελτίωση της μνήμης. Στην περίπτωση των ηλικιωμένων, δε, είναι ό,τι πιο σημαντικό. Ίσως να μπορέσουμε τελικά μέσω εξατομικευμένης διατροφικής θεραπείας να βελτιώσουμε την εγκεφαλική λειτουργία καθώς γερνάμε.

 

Categories Έλεγχος Βάρους/Απώλεια λίπους

Αποχαιρετώντας το καλοκαίρι!

Το μυαλό μας βρίσκεται πλέον για τα καλά στο Φθινόπωρο και όλοι επιθυμούμε να βρούμε το ιδανικό πρόγραμμα που θα ικανοποιεί τις ανάγκες μας για καλή σωματική κατάσταση, αποθέματα ενέργειας για όλη τη διάρκεια της ημέρας και αποδοτικότητα στα ύψη σε όλους τους τομείς. Οι διακοπές τελείωσαν και η επιστροφή στην εργασία και στις υποχρεώσεις της καθημερινότητας απαιτούν μεταξύ άλλων και …«γερό στομάχι», ώστε ο οργανισμός μας να συνεχίσει να βρίσκεται σε διάθεση διακοπών. Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, τη διατροφική προετοιμασία πριν καλά – καλά φύγει το καλοκαίρι με χρήσιμες συμβουλές:

 

ΠΛΟΥΣΙΟ ΠΡΩΙΝΟ

Πολλοί πιστεύουν ότι ένα πλήρες πρωινό βαραίνει το στομάχι και δυσκολεύει τις επιδόσεις στο σχολείο ή στη δουλειά. Ωστόσο, το πρωινό αποτελεί το βασικότερο γεύμα, καθώς μας εφοδιάζει με ενέργεια ήδη από τις πρώτες ώρες της ημέρας. Ένα πρωινό που αποτελείται από γάλα, δημητριακά, μέλι και φρούτα είναι πλούσιο σε ενέργεια και καταναλώνεται εύκολα, ενώ μπορεί να μας «κρατά» χορτάτους για αρκετές ώρες μέσα στη μέρα.

 

ΑΜΥΝΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

Το Φθινόπωρο, είναι μια εποχή που λόγω της πτώσης της θερμοκρασίας και του έντονου στρες για τη νέα σεζόν που ξεκινά μας κάνει πιο ευάλωτους στις ιώσεις και στο κρυολόγημα. Για σιδερένιο οργανισμό:

Άφθονο νερό. Το νερό διευκολύνει τη λειτουργία των νεφρών και του ήπατος να επεξεργάζονται και να αποβάλλουν τις τοξίνες από το αίμα. Χρειάζεται να καταναλώνουμε αρκετή ποσότητα με στόχο τα ανοιχτόχρωμα ούρα (πηγές: νερό, φυσικός χυμός, τσάι).

Εκτόνωση του στρες μέσω καθημερινής σωματικής άσκησης. Εξευγενισμός σώματος και πνεύματος.

Αποφυγή επεξεργασμένων τροφίμων, όπως και τροφίμων που καλλιεργούνται με φυτοφάρμακα, καθώς επιβαρύνουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Τοξικά μέταλλα όπως κάδμιο, μόλυβδος και υδράργυρος είναι ανοσοκατασταλτικά.

Αποφυγή αναψυκτικών και τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη.

Κατανάλωση δημητριακών ολικής άλεσης, φρούτα, λαχανικά και άπαχο κρέας.

 

«ΕΞΥΠΝΕΣ»ΤΡΟΦΕΣ

Πορτοκάλι: υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, κάλιο και σελήνιο.

Πιπεριά: είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικές βιταμίνες C και β-καροτένιο και συμβάλλει στην καλή κυκλοφορία του αίματος.

Μανιτάρια: αύξηση της παραγωγικότητας και δραστηριότητας των λευκών αιμοσφαιρίων, εξουδετέρωση των περιβαλλοντικών τοξινών, ρύθμιση σακχάρου και χοληστερόλης.

Τζίντζερ: ενίσχυση της καύσης θερμίδων, καλή λειτουργία αρθρώσεων και έλεγχος χοληστερόλης. Χρησιμοποιήστε το ως τσάι ή στο μπάνιο, καθώς αυξάνει την έκκριση ιδρώτα και συμβάλλει στην απομάκρυνση τοξινών και μικροβίων.

Βατόμουρα: αντιοξειδωτικές ιδιότητες, καλή λειτουργία ουροποιητικού και άμυνα για το E.coli.

Λεμόνι: υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη C.

Σπανάκι: γεμάτο ενέργεια. Παρέχει σίδηρο και φυλλικό οξύ που συμβάλλουν στο σχηματισμό ερυθροκυττάρων και στην κυτταρική διαίρεση.

 

ΕΙΣΠΝΟΗ-ΕΚΠΝΟΗ

Μια ισορροπημένη διατροφή με υψηλή κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και ψαριών μειώνει τον κίνδυνο αναπνευστικών προβλημάτων.

  • Μειωμένη πρόσληψη αλατιού.

  • Περιορισμός των τρανς λιπαρών και αύξηση των ω-3 λιπαρών οξέων (λιπαρά ψάρια, σόγια, καρύδια, αμύγδαλα, λιναρόσπορος).

  • Διατήρηση σωματικού βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα.

  • Να προτιμηθούν: πορτοκάλι, λεμόνι, πιπεριές, μπρόκολο, ακτινίδιο, ξηρούς καρπούς, ψάρια

 

ΚΟΥΚΟΥΝΑΡΙ ΠΑΝΤΟΥ

Ναι! Μειώνει την όρεξη. Μετά από έρευνα όπου χορηγήθηκε λάδι που είχε παραχθεί από σπόρους κουκουναριών, διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα 2 ορμονών που καταστέλλουν την όρεξη αυξήθηκαν κατακόρυφα. Είναι πλούσιο σε βιταμίνες (Β1,Ε) και μέταλλα (μαγνήσιο, μαγγάνιο, ψευδαργυρος και σίδηρος).

Προσθέστε κουκουνάρι στις σαλάτες σας ή ως συνοδευτικό σε ένα κυρίως πιάτο (ρύζι με κουκουνάρι) και συνδυάστε με αποξηραμένα φρούτα για εμπλουτισμό θρεπτικών συστατικών.

 

ΜΕ ΤΟ ΤΑΠΕΡ ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ

Μαγειρέψτε 2 με 3 φορές την εβδομάδα και καταναλώστε το φαγητό σας σε διαφορετικούς συνδυασμούς καθημερινά στη δουλειά σας. Η ποικιλία και το χρώμα στο τάπερ μας θα δώσουν μια διασκεδαστική πινελιά στη δουλειά μας και θα βοηθήσουν στον έλεγχο και τη διατήρηση του βάρους μας. Έτσι, καλό είναι να αποφεύγονται τα έτοιμα φαγητά, τα γλυκά, τα συναδελφικά κεράσματα και… οι συνεχείς τύψεις.

 

ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ-ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Υπάρχουν πολλές ευχάριστες ευκαιρίες το φθινόπωρο για να μείνουμε σε φόρμα ή ακόμα και να ξεκινήσουμε ένα πρόγραμμα γυμναστικής που μπορεί να λειτουργήσει για όλους θετικά. Ο προγραμματισμός για εποχιακές αλλαγές, η υποστήριξη σε ομαδική άσκηση και η παρουσία μας σε εκδηλώσεις και δραστηριότητες είναι βασικοί παράγοντες για να παραμένουμε σε καλή φυσική κατάσταση.

 

Λόγω της πιθανής ανάπτυξης κάποιων ανθυγιεινών διατροφικών συνηθειών κατά την διάρκεια των τελευταίων μηνών, μπορεί να δυσκολευόμαστε να βρούμε τους ρυθμούς μας. Με λίγη καλή διάθεση, οι παραπάνω συμβουλές θα μας επαναφέρουν σε μια πιο υγιή καθημερινότητα και θα μας ξαναδώσουν τον έλεγχο σε χρόνο μηδέν.

 

Categories Κλινική Διατροφή

Τροφική δυσανεξία – Σχέση με την απώλεια βάρους

Τι είναι τροφική δυσανεξία;

Τροφική δυσανεξία είναι οποιαδήποτε παθολογική απόκριση του ανθρώπινου οργανισμού στην κατανάλωση συγκεκριμένων συστατικών των τροφών. Τα συστατικά μπορεί να υπάρχουν φυσιολογικά στα τρόφιμα ή να είναι πρόσθετα/συντηρητικά της επεξεργασίας αυτών. Η απόκριση αυτή μπορεί να οφείλεται σε μεταβολικές, φαρμακολογικές ή τοξικές επιδράσεις των συστατικών της τροφής και λιγότερο σε ανοσολογική απάντηση, όπως συμβαίνει στις αλλεργίες. Χαρακτηριστικά αναφέρονται η δυσανεξία στη γλουτένη (κοιλιοκάκη) καθώς και η δυσανεξία στη λακτόζη.

Πρέπει να αναφερθεί ότι τα περισσότερα τεστ δυσανεξίας αναφέρονται σε μια καθυστερημένη αλλεργική αντίδραση σε διατροφικά συστατικά (τροφική υπερευαισθησία). Πιο συγκεκριμένα, ο οργανισμός παράγει αντισώματα IgG σε απόκριση του αλλεργιογόνου παράγοντα. Τα συμπτώματα μπορούν να εμφανιστούν μετά από ώρες έως και μερικές μέρες μετά από την κατανάλωση των συστατικών. Τα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνουν δύσπνοια, πρήξιμο, ερύθημα, αναφυλαξία, κνίδωση (έκζεμα), επιπεφυκίτιδα, ρινόρροια, ρινίτιδα, άσθμα, γαστρεντερίτιδα, ταχυπαλμία, εφίδρωση κ.α. Οι κλασσικές τροφικές αλλεργίες εμφανίζουν εντονότερα συμπτώματα άμεσα (πρήξιμο, αναφυλαξία, κνίδωση κ.α.) και χαρακτηρίζονται από παραγωγή IgEαντισωμάτων.

Τι είναι τα τεστ τροφικής δυσανεξίας; Μπορούν να ανιχνεύσουν την τροφική δυσανεξία;

Ο πλέον ενδεδειγμένος και αποδεκτός από την επιστημονική κοινότητα, τρόπος ανίχνευσης τωντροφικώνδυσανεξιών είναι οι ελεγχόμενες δίαιτες αποκλεισμού. Σύμφωνα με την τεχνική αυτή, γίνεται εκλεκτικός αποκλεισμός από τη δίαιτα του ασθενούς συγκεκριμένωντροφών, για τις οποίες υπάρχουν ενδείξεις δυσανεξίας και παρατήρηση των συμπτωμάτων. Αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν μετά  τον αποκλεισμό του τροφίμου και επανέλθουν με τη σταδιακή επανένταξή του, τότε αυτό αποτελεί πιστοποίηση της δυσανεξίας στο συγκεκριμένο τρόφιμο. Η μέθοδος αυτή είναι χρονοβόρα, απαιτεί υπομονή αλλά είναι η μόνη που μπορεί να δώσει αξιόπιστα αποτελέσματα για τα τρόφιμα που μπορούν να προκαλούν τροφική δυσανεξία στον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, έχειεμφανιστεί στο εμπόριο πλήθος τεστ για την ανίχνευση των τροφικών δυσανεξιών και για τα περισσότερα από αυτά, οι βιοχημικοί/βιοφυσικοί μηχανισμοί πάνω στους οποίους στηρίζεται η λειτουργία τους αλλά και η διαγνωστική τους αξία είναι αμφισβητήσιμη από την επιστημονική κοινότητα. Χαρακτηριστικά αναφέρονται τα παρακάτω τεστ:

Τεστ κβαντικής βιοανάδρασης-βιοσυντονισμού

Το τεστ αυτό υποστηρίζει ότι μπορεί να προσδιορίσει τροφές που προκαλούν δυσανεξία μετρώντας τη συμβατότητά τους με τα μαγνητικά πεδία των ιστών. Η ηλεκτρομαγνητική απόκριση στη τροφή μετριέται με μηχανήματα “βιοανίχνευσης/βιοσυντονισμού”, τα οποία στην πραγματικότητα είναι απλά γαλβανόμετρα με ηλεκτρόδια τα οποία μετρούν τη διαφορά ηλεκτρικής αγωγιμότητας του σώματος σε σύγκριση με αυτή των τροφών. Κλινικές έρευνες έχουν δείξει ότι τα τεστ αυτά δεν έχουν καμία επαναληψιμότητα και καμία διαγνωστική αξία, ενώ το 1999 το Βρετανικό συμβούλιο προτύπων διαφήμισης τόνισε ότι οι διαγνωστικοί ισχυρισμοί των μηχανημάτων βιοσυντονισμού είναι ανυπόστατοι και αναληθείς.

Τεστ “κλινικής μικροσκοπίας” (livebloodanalysis)

Το τεστ αυτό στηρίζεται στην μικροσκοπική εξέταση μίας σταγόνας αίματος από την οποία, τα τεστ αυτά υποστηρίζουν ότι μπορούν να ανιχνεύσουν ανωμαλίες στην πήξη του αίματος, ορμονολογικές διαταραχές, οξειδωτικό στρες, δυσανεξίες στα τρόφιμα και γενικότερα φθορές αιματικών κυττάρων. Μία μικροσκοπική ανάλυση δεν μπορεί να δώσει όλες αυτές τις πληροφορίες.

Λευκοκυτταροτοξικά τεστ (Alcat ή Nutrontest)

Τα τεστ αυτά βασίζονται στην επώαση λευκοκυττάρων του ασθενή με εκχυλίσματα τροφίμων που έχουν υποστεί τεχνητή πέψη ερχόμενα σε επαφή με ένζυμα του γαστρεντερολογικού σωλήνα. Από κει και πέρα, είτε γίνεται παρατήρηση των αλλαγών των φαινοτύπων χαρακτηριστικών των λευκοκυττάρων στο μικροσκόπιο, είτε μετρώνται βιοχημικοί δείκτες ενεργοποίησής τους ως ένδειξη υπερευαισθησίας στα εκχυλίσματα. Αυτά τα invitro(συνθήκες εργαστηρίου) κυτταρικά τεστ σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να προσομοιάσουν τις πραγματικές invivo(φυσιολογικες συνθήκες) συνθήκες πέψης και λευκοκυτταρικής ενεργοποίησης απόσυστατικά των τροφίμων, οι οποίες διαφοροποιούνται σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο, ακόμα και για το ίδιο τρόφιμο. Δεν μπορούν, συνεπώς, να έχουν καμία διαγνωστική αξία για τις τροφικές δυσανεξίες και μόνο ενδείξεις, για την απόκριση ενός ανθρώπου σε συγκεκριμένα τρόφιμα, μπορούν να δώσουν.

Κινησιολογικά τεστ

Τα κινησιολογικά τεστ βασίζονται στην ιδέα ότι συγκεκριμένα τρόφιμα προκαλούν μια ενεργειακή ανισορροπία στο σώμα, η οποία ανιχνεύεται με την μέτρηση της απόκρισης του μυ στο τρόφιμο, το οποίο ο ασθενής κρατά μέσα σε γυάλινο δοχείο. Ωστόσο, δεν υπάρχουν μελέτες που να αποδεικνύουν τη διαγνωστική αξία αυτής της μεθόδου.

Τεστ δυσανεξίας με αντίδραση αντισωμάτων IgG

Τα τεστ αυτά είναι αιματολογικά και βασίζονται στην μέτρηση της ποσότητας των αντισωμάτων IgG (συνήθως IgG4), έναντι συγκεκριμένων τροφικών αντιγόνων, που μπορούν να υπάρχουν στο αίμα κάθε ανθρώπου. Η μέτρηση των αντισωμάτων γίνεται με ανοσοενζυμικές τεχνικές τύπου ELISA. Η λογική πίσω από την μέτρηση των συγκεκριμένων αντισωμάτων είναι ότι αυτά παράγονται κατά την invitro αποκοκκίωση των βασεόφιλων και μαστοκυττάρων, ότι σχετίζονται με την ενεργοποίηση του συμπληρώματος (μηχανισμών που ενεργοποιούνται στην αλλεργία και την αναφυλαξία) και ότι έχουν ανιχνευθεί υψηλές συγκεντρώσεις αυτών στο αίμαατοπικών ασθενών. Τα τεστ αυτά υποστηρίζουν ότι αν η συγκέντρωση των αντισωμάτων IgG έναντι αντιγόνων συγκεκριμένων εκχυλισμάτων ξεπεράσεικάποιο κατώφλι, τότε αυτό είναι ένδειξη δυσανεξίας (ή τροφικής υπερευαισθησίας) στο τρόφιμο από το οποίο έχει προέλθει το εκχύλισμα. Ωστόσο από ανοσολογική άποψη είναι απολύτως λογικό και φυσιολογικό ένας άνθρωπος να έχει περισσότερα IgG αντισώματα έναντι τροφίμων που καταναλώνει πιο συχνά και μάλιστα πλέον υποστηρίζεται ότι η ύπαρξη υψηλών συγκεντρώσεων IgG είναι ένδειξη ανοσοαντοχής και όχι δυσανεξίας. Επίσης, τα τελευταία χρόνια έχει βρεθεί ότι τα IgG αντισώματα μπορούν να δράσουν προστατευτικά έναντι πραγματικών IgE- εξαρτώμενων τροφικών και μη αλλεργιών. Τέλος, δεν έχουν βρεθεί συσχετίσεις των επιπέδων των αντισωμάτων αυτών με κλινικά συμπτώματα δυσανεξίας ενώ δεν υπάρχει καμία μελέτη στην επιστημονική βιβλιογραφία που να εκτιμά τη διαγνωστική αξία αυτών των τεστ. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο τρόπος παρασκευής των αντιγόνων σε αυτά τα τεστ είναι τις περισσότερες φορές άγνωστος στην επιστημονική κοινότητα αλλά και αμφισβητήσιμος αφού μπορεί να περιέχονται σε αυτά και προσμίξεις αντιγόνων που έχουν προκύψει από την εκχύλιση των αντιγόνων από τα τρόφιμα (οργανικοί διαλύτες, μικροβιακά αντιγόνα) τα οποία μπορούν να δώσουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα. Για τους παραπάνω λόγους, πολλές έγκριτες επιστημονικές εταιρείες όπως:

  • European Academy of Allergy and Clinical Immunology

  • National Institute of Clinical Excellence

  • American Academy of Allergy, Asthma and Immunology

  • American College of Allergy, Asthma and Immunology

  • National Institute of Allergy and Infectious Diseases

  • Australasian Society of Clinical Immunology and Allergy

απορρίπτουν τα τεστ μέτρησης IgGαντισωμάτων ως αξιόπιστα εργαλεία ανίχνευσης τροφικών δυσανεξιών.

Επομένως αυτή τη στιγμή δεν υπάρχουν στο εμπόριο αξιόπιστα και πιστοποιημένα για την διαγνωστική τους αξία κλινικά τεστ ανίχνευσης τροφικών δυσανεξιών.

Σχετίζεται η τροφική δυσανεξία με την απώλεια/πρόσληψη βάρους και με άλλες διατροφικές διαταραχές;

Οι υποστηρικτές της σχέσης τροφικής δυσανεξίας και διατροφικών διαταραχών στηρίζονται σε αποσπασματικές βιοχημικές μελέτες, οι οποίες όμως δεν έχουν επιβεβαιωθεί στην κλινική πράξη. Συγκεκριμένα, υποστηρίζουν ότι οι τροφικές δυσανεξίες ή καλύτερα οι τροφικές υπερευαισθησίες, μέσω της ανοσολογικής απόκρισης και της έκκρισης χημικών μεσολαβητών μπορούν να επάγουν: α) κατακράτηση υγρών, β) αναστολή της λιπόλυσης, γ) διατροφικές εξαρτήσεις, αύξηση της όρεξης και υπερφαγία, δ) μείωση του βασικού μεταβολικού ρυθμού.

Ωστόσο, μια συστηματική αναζήτηση στις πλέον αξιόπιστες και αναλυτικές βιβλιογραφικές βάσεις δεδομένων PubMed και Scopus έδειξε ότι δεν υπάρχει ούτε μία επιστημονική μελέτη που να συσχετίζει τις τροφικές δυσανεξίες με τη παχυσαρκία, την ικανότητα απώλειας πρόσληψης βάρους και γενικότερα τις διατροφικές διαταραχές. Παράλληλα, καμία τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη δεν έχει αποδείξει ότι η θεραπεία των τροφικών δυσανεξιών μπορεί να υποβοηθήσει στην απώλεια βάρους. Συνεπώς, τα επιστημονικά δεδομένα αυτή τη στιγμή δεν υποστηρίζουν ότι η ανίχνευση κι η θεραπεία των τροφικών δυσανεξιών μπορεί να βοηθήσει σε προγράμματα απώλειας βάρους, στη μείωση της παχυσαρκίας και στη βελτίωση των διατροφικών διαταραχών.

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα τεστ δυσανεξίας σε προγράμματα απώλειας βάρους;

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η χρησιμοποίηση των τεστ δυσανεξίας σε προγράμματα απώλειας βάρους δεν έχει καμία επιστημονική βάση, αφενός γιατί τα τεστ που χρησιμοποιούνται δεν έχουν διαγνωστική αξία, αφετέρου γιατί οι τροφικές δυσανεξίες δεν σχετίζονται με την απώλεια βάρους. Συνεπώς, τα τεστ αυτά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σε διαιτολογικά κέντρα ως εργαλεία που θα καθορίζουν τα προγράμματα απώλειας βάρους, από τη μίαεπειδή δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα και από την άλληεπειδή μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές διατροφικές ελλείψεις με τον αποκλεισμό τροφών,οι οποίες σύμφωνα με το τεστ μπορούν να προκαλέσουν τροφικές δυσανεξίες.

 

Categories Διατροφή για παιδιά και εφήβους

5 Οικογενειακά διατροφικά “tips” για μπαμπάδες

Για χρόνια, οι μαμάδες ήταν οι κυρίαρχες στην κουζίνα, δημιουργώντας υγιεινά γεύματα και διδάσκοντας τα παιδιά να τρώνε σωστά. Πλέον, όμως, και πολλοί μπαμπάδες συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία. Αυτό μπορεί να έχει μεγάλα οφέλη για όλη την οικογένεια. Όταν εμπλέκονται και οι δύο γονείς, παρέχεται ένα ισχυρό μήνυμα ότι η κατανάλωση θρεπτικών συστατικών αποτελεί σημαντικό μέρος μιας ευτυχισμένης και υγιεινής ζωής.

Παρακάτω θα βρείτε πέντε εύκολους τρόπους μέσω των οποίων οι μπαμπάδες μπορούν να κάνουν τη διαφορά:

  1. Να είστε ο ίδιος ένα καλό παράδειγμα

Μπορεί να μην το ξέρετε, αλλά το παιδί σας παρακολουθεί ποια τρόφιμα επιλέγετε – και ακολουθεί τα βήματά σας. Η διδασκαλία τους για να επιλέξουν πιο έξυπνα σνακ μπορεί να τους δώσει μια μεγάλη θρεπτική ώθηση. Εάν θέλετε τα παιδιά σας να επιλέξουν τα φρούτα στη θέση των μπισκότων, δείξτε τους πώς γίνεται με την καθοδήγηση.

  1. Ξεκινήστε από το Supermarket

Η αγορά τροφίμων δεν είναι απλώς δουλειά της μαμάς πια. Γιατί να μην πάρετε τα παιδιά στο σούπερ μάρκετ για να αγοράσετε υγιεινά τρόφιμα; Θα τους άρεσε να δώσουν ιδέες για το οικογενειακό γεύμα και να βοηθήσουν στην εύρεση προϊόντων στο κατάστημα.

  1. Ξεκινήστε το μαγείρεμα!

Έρευνες δείχνουν ότι οι μπαμπάδες που ταξινομούν τα οικογενειακά γεύματα ως σημαντικό γεγονός είναι λιγότερο πιθανό να έχουν παιδιά που προτιμούν τα ταχυφαγεία. Όταν οι δύο γονείς μαγειρεύουν στην κουζίνα, η πιθανότητα ενός σπιτικού μαγειρεμένου γεύματος διπλασιάζεται. Αυτός δεν είναι ο μόνος λόγος για τον οποίο ο μπαμπάς πρέπει να έχει το καπέλο του σεφ. Όταν τα παιδιά βλέπουν τον μπαμπά να ανακατεύει κατσαρόλες και τηγάνια ή να κόβει λαχανικά στην κουζίνα, αναπτύσσουν μια ευρύτερη, πιο ευέλικτη άποψη για τους ρόλους των φύλων.

  1. Βγείτε έξω.

Για τους μπαμπάδες, οι υπαίθριες δραστηριότητες αποτελούν τις ιδανικές συνθήκες προώθησης ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Φυτέψτε στον κήπο, ανάψτε τη ψησταριά ή παίξτε μπάλα. Δεδομένου ότι η πλειοψηφία των γονέων και των παιδιών παίζουν βιντεοπαιχνίδια ή παρακολουθούν τηλεόραση τουλάχιστον τρεις ημέρες την εβδομάδα, η ύπαιθρος είναι ιδανικός χώρος για να βοηθήσουν οι μπαμπάδες να ενισχυθεί η σωματική δραστηριότητα ολόκληρης της οικογένειας. Αντί να φτάσετε κάπου απομακρυσμένα, πηγαίνετε με την οικογένεια για μια βόλτα με το ποδήλατο ή για ένα παιχνίδι ποδοσφαίρου.

  1. Μείνετε ενωμένοι.

Για να δημιουργήσετε μια οικογένεια που τρώει υγιεινά, πρέπει και οι δύο γονείς να επιλέξουν τον περίπατο και τη συζήτηση. Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να έχουν μια υγιή σχέση με τα τρόφιμα και να διαμορφώνουν τις συμπεριφορές που θέλουν τα παιδιά τους να μιμηθούν. Βοηθήστε τα παιδιά να μάθουν ότι τα τρόφιμα παρέχουν ενέργεια και θρεπτικά συστατικά και ότι δεν υπάρχουν "καλά" ή "κακά" τρόφιμα.

 

Categories Έλεγχος Βάρους/Απώλεια λίπους

Τα λαχανικά είναι το κλειδί της διατροφής για την υγεία του άντρα

Οι γονείς  χρειάζεστε τα λαχανικά, ακριβώς όσο και τα παιδιά σας. Δεν είναι σημαντικό να λειτουργείτε μόνο ως παράδειγμα για εκείνα. Τα λαχανικά περιέχουν σίδηρο, βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και φυτοθρεπτικά συστατικά που προάγουν την υγεία όσο μεγαλώνετε και βοηθούν στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών, του διαβήτη και διαφόρων μορφών καρκίνου.

Νιώστε γεμάτοι ενέργεια τρώγοντας λαχανικά

Είτε πρόκειται για την προπονητική σας ενίσχυση, είτε για να προετοιμάσετε τα παιδιά σας να φτάσουν στο σχολείο εγκαίρως, ή για να βγάλετε εις πέρας ένα μεγάλο φόρτο εργασίας, οι ζωές όλων απαιτούν πολλή ενέργεια. Τα πλούσια σε υδατάνθρακες λαχανικά όπως οι πατάτες, τα μπιζέλια και το καλαμπόκι παρέχουν περισσότερες θερμίδες (ενέργεια) από τα μη-αμυλούχα λαχανικά.

Πως να αποκτήσετε τα μέγιστα οφέλη από τα λαχανικά

Παρά το γεγονός ότι τα λαχανικά είναι μια εξαιρετική πηγή βιταμινών και θρεπτικών συστατικών, οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες όπως η βιταμίνη C, η ριβοφλαβίνη, η θειαμίνη και το φυλλικό οξύ μπορούν να καταστραφούν από την έκθεσή τους στον αέρα, το νερό ή τη θερμότητα. Για να διατηρήσετε τις βιταμίνες στα λαχανικά σας:

  • Μαγειρέψτε τα λαχανικά σε μικρή ποσότητα νερού, αρκετή όμως για να αποτρέψει το κάψιμο του σκεύους.

  • Μαγειρεύετε τα λαχανικά στον ατμό, ή στο φούρνο μικροκυμάτων ή ανακατεύετέ τα συχνά στο τηγάνι αντί να τα βράζετε, ώστε να μειωθεί ο χρόνος έκθεσής τους στη θερμότητα.

  • Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες βοηθούν στη διατήρηση βιταμινών, οπότε κατά προτίμηση να τα διατηρείτε στο ψυγείο.

Αναζητάτε λαχανικά με την υψηλότερη αντιοξειδωτική δράση; Δοκιμάστε σπαράγγια, τεύτλα και γλυκοπατάτες. Δοκιμάστε κίτρινες πιπεριές και ψιλοκομμένο μπρόκολο για μεγαλύτερη πρόσληψη βιταμίνης C σε κάθε μπουκιά. Μόλις το 1 φλιτζάνι κάθε λαχανικού υπερβαίνει την ελάχιστη, ημερήσια απαίτηση σε βιταμίνηC.

Πόσο χρειάζεστε;

Οι ενήλικες άνδρες πρέπει να καταναλώνουν 3 φλιτζάνια λαχανικών ημερησίως, αλλά πολλοί δεν ικανοποιούν αυτές τις απαιτήσεις. Στόχος είναι να συμπεριλάβετε τα λαχανικά στα περισσότερα γεύματα και σνακ κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δοκιμάστε μια ποικιλία λαχανικών και πειραματιστείτε με διάφορες μεθόδους παρασκευής είτε ψήσιμο στη σχάρα (γκριλ) ή μαγείρεμα στον ατμό. Δοκιμάστε λαχανικά όπως ψητές πιπεριές και σοταρισμένα μανιτάρια στην γέμιση των σάντουιτς και τις γαρνιτούρες. Μπορείτε εύκολα να προσθέσετε ½ φλιτζάνι λαχανικών σε ένα σάντουιτς. Η χρήση ακατέργαστου σπανακιού σε σαλάτες είναι ένας άλλος τρόπος για να αυξήσετε την περιεκτικότητα σε βιταμίνες.

Στραφείτε πρώτα στις φυσικές τροφές

Οι πολυβιταμίνες είναι συμπληρώματα και όχι υποκατάστατα ολόκληρων ομάδων τροφίμων και λαχανικών. Τα σημαντικότερα φυτοθρεπτικά συστατικά (όπως τα αντιοξειδωτικά) και οι φυτικές ίνες είναι συστατικά των λαχανικών  που τα καθιστούν αναντικατάστατα σε σχέση με ένα χάπι. Εκτός αυτού, ένα καλαμπόκι στη σχάρα είναι πολύ πιο γευστικό και χορταστικό.

Categories Έλεγχος Βάρους/Απώλεια λίπους

Συνταγή – Smoothie με μπανάνα και blueberries

Συστατικά:

240 ml γάλα (χρησιμοπoιήστε είτε γάλα χαμηλό σε λιπαρά, ή χωρίς λιπαρά, ή αμυγδάλου, ή σόγιας)

½ φλιτζάνι παγωμένες φέτες μπανάνας

½ φλιτζάνι παγωμένα blueberries

Εκτέλεση:

Στο blender, αναμείξτε όλα τα συστατικά μαζί. Σερβίρετε αμέσως το smoothie.

Διατροφικές πληροφορίες

Μέγεθος σερβιρίσματος: 1 smoothie

Θερμίδες: 190

Συνολικό λίπος: 1g, Κορεσμένο λίπος: 0g, Χοληστερόλη: 5mg

Νάτριο: 105mg

Συνολικός υδατάνθρακας: 38g. Σάκχαρα: 27g

Διαιτητική ίνα: 4g

Πρωτεΐνη: 10g

 

Categories Έλεγχος Βάρους/Απώλεια λίπους

Συνταγή – Μπισκοτοζελέ

Υλικά:

1 φακελάκι άνθος αραβοσίτου βανίλια 160g

1 Ζελέ χαμηλό σε θερμίδες με γεύση της αρεσκείας σας

Φρυγανιές / Μπισκότα ολικής άλεσης

Εκτέλεση:

  1. Σε ένα ταψάκι βάζετε τις φρυγανιές/μπισκότα το ένα δίπλα στο άλλο προσπαθώντας να μην αφήσετε κενά μεταξύ τους.

  2. Φτιάχνετε την κρέμα.

  3. Ρίχνετε την κρέμα πάνω από τις φρυγανιές/μπισκότα και την απλώνετε να πάει παντού και να καλύψει τυχόν κενά μεταξύ των φρυγανιών. Αφήνετε το γλυκό στο ψυγείο για αρκετές ώρες, μέχρι να κολλήσουν οι φρυγανιές με την κρέμα. Όταν  γίνει, φτιάχνετε το ζελέ.

  4. Ρίχνετε το μίγμα του ζελέ πάνω στην κρέμα και αφήνετε επίσης, για αρκετές ώρες ώστε να γίνει το ζελέ.

  5. Το γλυκό σας είναι έτοιμο! Καλή απόλαυση!

Θερμιδική αξία ανά μερίδα

(η μερίδα ανέρχεται στο μέγεθος 1 μπισκότου ή φρυγανιάς)

 

Με φρυγανιές: 115Kcal

Με μπισκότα: 155Kcal

 

Τips

  • Παρασκευάστε και χρησιμοποιήστε διπλή δόση ζελέ (2 φακελάκια) για περισσότερη γεύση.

  • Γαρνίρετε με φρούτο της αρεσκείας σας πριν το σερβίρισμα.

  • Προσθέστε κανέλα μεταξύ της κρέμας και του ζελέ για ακόμα πιο έντονη γεύση.

 

Categories Διατροφή για υποστήριξη γονιμότητας, εγκυμοσύνης και θηλασμού

Η κληρονομική «μνήμη» της διατροφής κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ίσως περιορίζεται μέχρι τα παιδιά και τα εγγόνια.

Όταν μια έγκυος μητέρα υποσιτίζεται, το παιδί της βρίσκεται σε μεγαλύτερο από το μέσο κίνδυνο για εμφάνιση παχυσαρκίας και διαβήτη τύπου 2, εν μέρει λόγω των λεγόμενων «επιγενετικών» επιδράσεων. Μια νέα μελέτη σε ποντίκια έδειξε πως αυτή η «μνήμη» της διατροφής κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να περάσει από το σπέρμα των αρσενικών απογόνων στην επόμενη γενιά, αυξάνοντας τον κίνδυνο νόσου και στα εγγόνια της γενιάς. Με άλλα λόγια, προσαρμόζοντας ένα παλιό γνωμικό… «είμαστε αυτό που έτρωγαν οι γιαγιάδες μας».

Η μελέτη θέτει επίσης ερωτήματα σχετικά με το πώς τα επιγενετικά αποτελέσματα μεταφέρονται από τη μια γενιά στην επόμενη και για πόσο καιρό θα συνεχίσουν να έχουν αντίκτυπο.

Ο μηχανισμός με τον οποίο κληρονομούμε τα χαρακτηριστικά από τους γονείς μας είναι αρκετά κατανοητός: κληρονομούμε τα μισά από τα γονίδια, από τη μητέρα μας και τα μισά από τον πατέρα μας. Ωστόσο, οι επιγενετικές επιδράσεις, με τις οποίες η «μνήμη» του περιβάλλοντος του γονέα μεταδίδεται μέσω των γενεών, είναι λιγότερο κατανοητές. Οι καλύτερα κατανοητές επιγενετικές επιδράσεις προκαλούνται από ένα μηχανισμό γνωστό ως «μεθυλίωση» στον οποίο το μόριο του μεθυλίου προσκολλάται στο DNA (γεννετικό υλικό) μας και δρα με τρόπο ώστε να ενεργοποιήσει ή να απενεργοποιήσει τα γονίδια.

Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα  στο επιστημονικό περιοδικό Science και χρηματοδοτείται κυρίως από το Συμβούλιο Ιατρικών Ερευνών και τη Wellcome Trust, μια διεθνής ομάδα ερευνητών έχει αναδείξει ότι οι περιβαλλοντικά τροποποιημένες αλλαγές μεθυλίωσης συμβαίνουν μόνο σε ορισμένες περιοχές του γενώματος μας (ολόκληρο το γενετικό μας υλικό) αλλά και ότι, απροσδόκητα, αυτά τα πρότυπα μεθυλίωσης δεν μεταβιβάζονται επ' αόριστον.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Cambridge και το Διαβητικό Κέντρο Joslin/Ιατρική σχολή του Harvard, της Βοστώνης, χρησιμοποίησαν ποντίκια για να μοντελοποιήσουν τον αντίκτυπο που είχε ο υποσιτισμός κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και να αναζητήσουν τους μηχανισμούς με τους οποίους αυτό το αποτέλεσμα μεταδόθηκε στις γενιές. Οι αρσενικοί απόγονοι μιας υποσιτιζόμενης μητέρας ήταν, όπως αναμενόταν, πιο μικρόσωμοι από το μέσο όρο και αν ακολουθούσαν μια φυσιολογική διατροφή, οδηγούνταν στην ανάπτυξη διαβήτη. Εντυπωσιακό είναι επίσης ότι οι απόγονοι αυτών γεννήθηκαν επίσης μικρόσωμοι και ανέπτυξαν διαβήτη ως ενήλικες, παρότι οι μητέρες τους δεν υπήρξαν ποτέ υποσιτισμένες.

Το συμπέρασμα από το Τμήμα Γενετικής του Πανεπιστημίου του Cambridge, αναφέρει ότι: «Όταν η τροφή είναι περιορισμένη, τα παιδιά μπορεί να γεννηθούν «πρόωρα» για να ανταπεξέλθουν στην υποθρεψία». Σε περίπτωση ξαφνικής αφθονίας της τροφής, το σώμα τους δε μπορεί να το αντιμετωπίσει και ίσως να αναπτύξουν μεταβολικές ασθένειες όπως ο διαβήτης. Πρέπει να καταλάβουμε πώς συμβαίνουν αυτές οι προσαρμογές μεταξύ των γενεών, καθώς μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τα καταγεγραμμένα επίπεδα της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2 στην κοινωνία μας σήμερα».

Για να καταλάβουμε το πώς μπορεί να μεταδοθεί αυτό το αποτέλεσμα, οι ερευνητές ανέλυσαν το σπέρμα των απογόνων πριν από την έναρξη του διαβήτη για να εξετάσουν τα πρότυπα μεθυλίωσης. Διαπίστωσαν ότι το DNA του ποντικού ήταν λιγότερο μεθυλιωμένο σε 111 περιοχές σε σχέση με ένα σπέρμα ελέγχου. Αυτές οι περιοχές τείνουν να συγκεντρώνονται στις μη κωδικοποιητές περιοχές του DNA. Δηλαδή τις περιοχές του DNA που είναι υπεύθυνες για τη ρύθμιση των γονιδίων του ποντικιού. Έδειξαν επίσης ότι στα εγγόνια τα γονίδια δίπλα σε αυτές τις μεθυλιωμένες περιοχές δεν λειτουργούσαν σωστά. Δηλαδή, οι απόγονοι είχαν κληρονομήσει μια «μνήμη» του υποσιτισμού της γιαγιάς τους. Ωστόσο, αναπάντεχα, όταν οι ερευνητές εξέτασαν το DNA στο εγγόνι, διαπίστωσαν ότι οι μεταβολές της μεθυλίωσης είχαν εξαφανιστεί: η μνήμη του υποσιτισμού της γιαγιάς είχε διαγραφεί από το DNA, ή τουλάχιστον, δεν μεταδιδόταν πλέον μέσω της μεθυλίωσης.

«Αυτή ήταν μια μεγάλη έκπληξη: το δόγμα αποφάνθηκε ότι αυτά τα πρότυπα μεθυλίωσης θα μπορούσαν να επιμείνουν στις γενιές». «Από εξελικτική άποψη, όμως, έχει νόημα. Το περιβάλλον μας αλλάζει και μπορούμε να προχωρήσουμε από την πείνα στην πανδαισία, ώστε τα σώματά μας να είναι σε θέση να προσαρμοστούν και οι επιγενετικές αλλαγές μπορεί στην πραγματικότητα να φθίνουν. Αυτό θα μπορούσε να μας δώσει κάποια αισιοδοξία ότι οποιαδήποτε επιγενετική επίδραση για εμφάνιση παχυσαρκίας αλλά και διαβήτη στην κοινωνία μας μπορεί επίσης να είναι περιορισμένη ή/και αναστρέψιμη».

Οι ερευνητές εξετάζουν τώρα κατά πόσο οι επιγενετικές επιδράσεις δεν έχουν πλέον αντίκτυπο στα δισέγγονα και στους επόμενους απογόνους τους. Έτσι, ακόμα κι αν είναι αλήθεια ότι «είμαστε αυτό που έτρωγαν οι γιαγιάδες μας», ίσως να μην είναι αλήθεια ότι «είμαστε αυτό που έτρωγαν οι προγιαγιάδες μας».